De belofte en de risico’s van automatisering in financiële instellingen in evenwicht brengen

Automatisering: een potentiële goudmijn

Veel processen binnen financiële instellingen blijven gedeeltelijk manueel, waardoor er nog veel ruimte is voor verbetering. Automatisering en AI zijn krachtige hulpmiddelen: een Citi-studie uit 2024 voorspelt dat ze de wereldwijde bankwinsten tegen 2028 met 9% kunnen verhogen, goed voor ongeveer €155 miljard. Manuele processen zijn niet alleen tijdrovend, maar ook foutgevoelig en moeilijk schaalbaar.

Wanneer automatisering correct wordt uitgevoerd, verlaagt ze de cost-to-income ratio en geeft ze medewerkers de ruimte om zich te richten op taken met hogere toegevoegde waarde binnen compliance, finance en operations.

Maar zoals consultant Lance Wauters treffend opmerkt: “De voordelen materialiseren zich alleen wanneer automatisering niet (in)direct bijdraagt aan een toename van operationeel risico.”

Operationele risico’s en valkuilen

Robotic Process Automation (RPA), Machine Learning (ML) en Artificial Intelligence (AI) bieden grote beloftes, maar slecht geïmplementeerde workflows kunnen contraproductieve resultaten opleveren. Wanneer automatiseringsprojecten worden gebouwd zonder toekomstbestendigheid of flexibiliteit, zeker op legacy-systemen, kunnen ze eerder een last dan een troef worden.

Een belangrijk probleem is de overbelasting van IT-afdelingen met supporttickets, waardoor productiviteitswinsten teniet worden gedaan. In sommige gevallen verschuiven medewerkers simpelweg van het uitvoeren van taken naar het beheren van IT-incidenten.

Consultant Elliot De Pellecyn waarschuwt: “De menselijke factor bepaalt of automatisering het operationele risico verlaagt of hertekent.”

Daarnaast creëert overmatige afhankelijkheid van geautomatiseerde systemen kwetsbaarheid. Een systeemcrash of cyberaanval, zoals het incident bij TSB Bank in 2019, dat meer dan €122 miljoen kostte, kan de operaties snel ontsporen. Deze bezorgdheid lag mee aan de basis van regelgeving zoals de Europese DORA, die ICT-risico en systeemresilience adresseert.

Data: de motor én het risico

Geautomatiseerde systemen zijn sterk afhankelijk van correcte, realtime data. Zoals Jonathan Delcourt, Senior Consultant, benadrukt: “Data ligt aan de kern van automatisering.” Slechte of verouderde data kan leiden tot kostelijke fouten, zeker in markten waar mispricing financiële of regelgevende gevolgen kan hebben.

Naast kwaliteit is gegevensbescherming een wettelijke en ethische prioriteit. Naleving van GDPR en vergelijkbare regelgeving vereist strikte protocollen zoals pseudonimisering, toegangsbeheer en monitoring. Een datalek met klantinformatie kan zware boetes en reputatieschade veroorzaken.

TriFinance kan je in dit traject ondersteunen met onze dienstverlening in Risk Management & Compliance voor financiële instellingen.

Governance: verantwoordelijkheid inbouwen in automatisering

Nu AI-toepassingen steeds vaker worden ingezet voor kredietbeoordeling, fraudedetectie en operationele beslissingen, is duidelijke oversight onmisbaar.

Nathalie Gys, Risk Expert bij TriFinance, benadrukt: “Het waarborgen van traceerbaarheid en uitlegbaarheid van AI-gestuurde beslissingen is niet langer optioneel. Het is een regelgevende en ethische noodzaak.”

De Europese AI Act verplicht transparantie, documentatie en menselijke controle voor hoogrisicosystemen. Instellingen moeten governance-structuren, expertcomités, model risk management en uitgebreide documentatie integreren om aan deze standaarden te voldoen en verantwoordelijkheid te garanderen.

GRC-tools (Governance, Risk & Compliance) bieden gecentraliseerd, AI-gedreven risicobeheer. Deze platformen verenigen controles, automatiseren taakverdeling en verbeteren auditability, waardoor banken aan regelgeving kunnen voldoen zonder efficiëntie te verliezen.

Mensen: de doorslaggevende factor

Uiteindelijk draait succesvolle automatisering om meer dan technologie. Het draait om mensen. Zonder organisatorische paraatheid kunnen nieuwe tools het risico verhogen in plaats van verlagen. Gestructureerde training en change management zijn cruciaal om de first line of defense in staat te stellen automatisering effectief te gebruiken.

Training verhoogt bewustzijn, stimuleert proactieve risico-identificatie en zorgt ervoor dat systemen worden gebruikt zoals bedoeld. Tegelijkertijd legt automatisering extra druk op IT-supportteams. Instellingen moeten dit voorzien en investeren in backend-capaciteit om systeemknelpunten te vermijden.

Automatisering biedt enorme waarde voor financiële instellingen, maar alleen wanneer ze holistisch wordt benaderd. De belofte van snellere, slimmere en goedkopere operaties moet worden afgewogen tegen governance, datakwaliteit, menselijke oversight en change management. Zonder deze elementen kan automatisering een risico worden in plaats van een sprong vooruit.

TriFinance zorgt ervoor dat financiële instellingen niet alleen voldoen aan regelgeving, maar risicobeheer ook verankeren in hun strategische operaties, waardoor ze veerkracht en wendbaarheid opbouwen in een evoluerend risicolandschap.

TriFinance kan je in dit traject ondersteunen met onze dienstverlening in Risk Management & Compliance voor financiële instellingen.